Şalvara Ne Denir?
İzmir’de yaşayan, arkadaşlarıyla sürekli espri yapan ama aslında her şeyi fazla düşünen bir insan olarak, bazen dünya üzerindeki en basit şeyler bile aklımı kurcalayabiliyor. Bu yazının konusu da tam olarak böyle bir şey: Şalvara ne denir? Kimilerine göre “şalvar”, kimilerine göre “giydirme pantolon” ya da en basitinden “o ne ya?” sorusunun cevabı. Ama öyle kolay bir soruya da takılmak yok. Çünkü şalvar, her şeyden önce, bir kültür, bir yaşam tarzı, bir vücut formunu anlatan, kimilerine göre rahatlık, kimilerine göre de bir komedi unsuru.
Ama merak etmeyin, bu yazıda şalvar hakkında derin bir felsefi çözümleme yapmayacağım. Yalnızca bu eşsiz kıyafet hakkında birkaç komik gözlemde bulunup, şalvarın aslında ne kadar derin bir metafor olduğuna dair birkaç ipucu vereceğim. Çünkü aslında her şey, şalvarla başlar. Hadi başlayalım.
Şalvar: Eski Okul, Yeni Nesil
Şalvar dediğimizde çoğumuzun aklına ya kırsal kesimde ya da ortalama bir Osmanlı padişahının giydiği o bol paçalı kıyafetler gelir. Ama, şalvarın evrim geçirdiğini, hem kırsalda hem de şehirde karşımıza çıkan “yeni versiyonları” olduğunu da unutmamak lazım. Örneğin, şehirli versiyonlarını düşündüğünüzde, şalvarlar arasında rahatça hareket edebileceğiniz ve yüksek ihtimalle Instagram’a yakışacak bir tane bulabilirsiniz.
Kafanızda bir tane şalvar tasarımı var mı? Evet, işte tam o. Şimdi onu bir üst versiyonla hayal edin. Hani şu, tam paçadan aşağı doğru sarkan bolculardan. Böyle bir şalvar gördüğünüzde de, ya bu adam zengin ya da kesin bir ‘abi’ tavırları var diye düşünürsünüz.
“Şalvar? O ne ya?”
Bunu söyleyen kişi, ya hiç köy görmemiştir ya da ne olup bittiğini tam çözemez. Ama yeri geldiğinde, “Ay ne rahat ya!” diyerek içten içe şalvara hayran kalır.
Bir şalvar, bazen bir kimliktir. Gerçekten. Bunu bir kere giydikten sonra, bu kıyafeti yeri geldiğinde spor yaparken, akşam yemeğinde ya da hatta bir düğünde bile kullanabilirsiniz. Çünkü şalvar, kuralları esneten bir dosttur. Kısa bir sohbet ve derin bir bakışla size rahatlık vaad eder.
Şalvarın Toplumsal Yeri
Şalvar, çoğu zaman bir duruşu da simgeler. Yani şalvar giymek, bazen “ben rahatım, birader” demek gibi bir şeydir. “Bak, ben her yerde bunu giyebilirim, çünkü çok rahatım ve kimseye hesap verme derdinde değilim.” Şalvarlı adamlar genellikle, rahat olmanın bir üstünlük olduğunu bilirler. Sokakta, pazarda, ya da bir kafede, şalvar giyen bir adamı gördüğünüzde “Vay be, bu adamın dünyaya bakışı var!” dersiniz.
Ama gelin görün ki, şalvar giymek öyle her babayiğidin harcı değildir. Herkesin tarzına da uymaz. O yüzden şehirde bir şalvar giyeni gördüğünüzde, o kişi ya gerçekten rahatlığa düşkün ya da şalvarın gücüne inanmış biridir. Gerçekten rahat olmak, şalvarla mümkündür. Çünkü o bol paçalar insanın ruhunu özgürleştirir.
Ama, ve fakat, şalvar her zaman herkes için uygun olmayabilir. Mesela, şalvarla bir toplantıya katılmaya kalkın, ya da iş görüşmesine gidin… Hmmm, sanırım o zaman şalvar, sadece rahatlık değil, biraz da cesaret işine dönüşür.
Şalvarla Hayatın Komik Anları
Bir de şalvar giymenin yaratabileceği o komik anlar vardır ki, onları yaşamadan şalvar giymek imkansızdır. Mesela şöyle bir sahne düşünün:
Sen: (şalvar giymişsin, sokakta yürüyorsun, eller cebinde, hava güzel)
Bir Arkadaşın: “Ne yapıyorsun, arkadaş? Şalvarla gezmek neymiş?”
Sen: (gülerek) “Ya rahatım işte, bende de böyle bir hava var!”
Arkadaşın: “Rahat mı? Okey, ama şalvarla olmanın bir noktada insanı, bacaklarına ne kadar hâkim olduğu konusunda düşünmeye sevk ettiğini fark ettin mi?”
Bazen şalvar, sadece rahatlık değil, insanın bacaklarına olan hâkimiyetini sorgulamasına da neden olur. Hani, şalvar o kadar bol olur ki, adımlarını atarken, “Ben acaba şalvarın içindeyim mi, yoksa şalvar mı benim içimde?” sorusunu sormaya başlarsınız. Bu da eğlenceli bir içsel çatışmadır.
Şalvar ve Yaşadığımız Çelişkiler
Şalvar, aslında çok ilginç bir paradoks barındırır. Bir taraftan rahatlık ve özgürlük sunarken, bir diğer taraftan da toplumun “moda anlayışı” ile kafa karıştırıcı bir ilişkisi vardır. Çünkü şalvar giymek bazen modern hayatta, “Biraz da bana yer açın” demek gibidir.
Böyle bir durumda, şalvarın ne kadar “garip” olduğu konusunda insanın kafasında soru işaretleri oluşur. Toplumun şalvarı tam olarak nereye yerleştirdiği hakkında kafası karışmış kişilerin olduğu bir dünyada, bir yanda da şalvar giymekten çekinmeyen insanlar gururla durur. Burada ise tam olarak şu soruyu sorarız: “Şalvar, şehre mi ayak uydurdu, şehir mi şalvara?”
Günümüzün “moda anlayışına” baktığımızda, şalvar her zaman için biraz dışlanmış, biraz itilen bir figür olarak kalacaktır. Ama bir de işin bu yönü var: Şalvar, rahatlık arayışının her zaman ön planda olduğunu gösteren bir simgedir. Yani, şalvar giymek aslında “kendi yolunu seçme” anlamına gelir.
Şalvara Ne Denir?
Sonuç olarak, şalvarın adı aslında çok da önemli değil. Herkesin şalvara farklı bir anlam yüklediği bir dünyada, şalvar aslında bir kimliktir. Şalvara ne denir? Bu sorunun cevabı, o kadar çok farklı bakış açısına sahip ki. Kimi için şalvar, geçmişin bir hatırasıdır, kimi içinse özgürlük simgesidir. Ama bir gerçek var ki, şalvar giymek cesaret ister, rahatlık ister ve bazen de tüm toplumsal kuralları bir kenara bırakıp kendi stilini yaratma arzusudur.
Evet, şalvarı giyen insan rahat ve özgürdür. Ama bir o kadar da bu rahatlık ve özgürlük bazen, insanların sizin hakkınızda ne düşündüğünü takmadan yaşamak anlamına gelir. O yüzden “Şalvara ne denir?” sorusunun cevabı da aslında biraz bizim toplumun şalvarla ne kadar barıştığına ve bizlerin şalvara ne kadar alışabildiğimize bağlıdır.
Şalvar, her ne kadar günümüz trendlerine uyum sağlamakta zorlansa da, bir noktada “gerçekten kim olduğumuzu” yansıtmaya çalışan bir kıyafet olmaktan öteye gidemez.